Статус бежанца і часовая абарона

Што гэта такое

Літва прапануе дзве асноўныя формы абароны для людзей, якія не могуць бяспечна вярнуцца на радзіму:

• Прытулак (статус бежанца або дадатковая абарона) — для людзей, якім пагражае перасьлед па прыкмеце расы, рэлігіі, нацыянальнасці, палітычных поглядаў або прыналежнасці да пэўнай сацыяльнай групы. Заявы разглядаюцца індывідуальна.
• Часовая абарона — хутчэйшы, групавы статус, які ўводзіцца ў сітуацыях масавага прыпілу. З сакавіка 2022 года ён распаўсюджваецца на людзей, якія ратуюцца ад вайны ва Украіне.

Гэта розныя прававыя катэгорыі, якія даюць розныя дакументы і правы, аднак абодва статусы дазваляюць законна знаходзіцца ў Літве.

Для каго прызначана

• Прытулак прызначаны для любога чалавека, які прыбыў у Літву і баіцца вяртання дадому з-за рэальнай пагрозы перасьледу або сур'ёзнай шкоды.
• Часовая абарона у цяперашні час даступна грамадзянам Украіны і некаторым асобам без грамадзянства і грамадзянам трэціх краін, якія пражывалі ва Украіне да пачатку вайны. Правілы дапуску могуць змяняцца — актуальную інфармацыю правярайце на сайце Дэпартамента міграцыі.

Як зарэгістравацца

Шукальнікі прытулку павінны заявіць аб намеры хадайнічаць аб прытулку на мяжы або супрацоўніку міграцыйнай службы ўнутры Літвы. Для падачы заявы аб прытулку віза або іншыя дакументы не патрабуюцца. З вамі правядуць гутарку, і вашу справу разгледзіць Дэпартамент міграцыі.

Часовая абарона (украінцы і іншыя) — можна зарэгістравацца ў аддзяленні Дэпартамента міграцыі. Як правіла, неабходны:

• Дзейсны пашпарт або іншы дакумент, які пацвярджае асобу
• Запоўненая форма заявы
• Пацвярджэнне знаходжання ва Украіне або выезду з яе (пры наяўнасці)

Пасля рэгістрацыі вы атрымаеце дакумент, які пацвярджае ваш статус часовай абароны, які таксама з'яўляецца дазволам на знаходжанне.

Прадастаўленыя правы

Абодва статусы даюць вам права:

• Законна знаходзіцца ў Літве на працягу дзеяння вашага статусу
• Атрымліваць базавую медыцынскую дапамогу
• Запісваць дзяцей у школу
• Працаваць (могуць прымяняцца асобыя правілы — удакладніце ў Дэпартаменце міграцыі)
• Звяртацца за сацыяльнай падтрымкай праз мясцовыя самакіраванні і Фонд дзяржаўнага сацыяльнага страхавання (SODRA)

Прадаўжэнне і пралангацыя

Часовая абарона прадастаўляецца на вызначаны тэрмін і можа быць калектыўна прадоўжана рашэннем ЕС. Дэпартамент міграцыі будзе публікаваць паведамленні пры зацвярджэнні прадаўжэнняў. Як правіла, для калектыўнага прадаўжэння не трэба падаваць заяву індывідуальна, аднак да заканчэння тэрміну дзеяння дакумента варта правесці свой асабісты статус у MIGRIS або ў аддзяленні Дэпартамента міграцыі.

Што рабіць далей

• Наведайце сайт Дэпартамента міграцыі, каб даведацца актуальныя працэдуры рэгістрацыі і крытэрыі дапуску.
• Калі вы толькі што прыбылі і вам патрэбна тэрміновая дапамога, звярніцеся ў Службу аховы дзяржаўнай мяжы або ў бліжэйшае міграцыйнае аддзяленне.
• Дзеці павінны быць зарэгістраваны асобна.

Дзе атрымаць дапамогу

УВКБ ААН у Літве, Caritas Літва, Літоўскі Чырвоны Крыж і іншыя НКА прапануюць бясплатныя кансультацыі і практычную падтрымку шукальнікам прытулку і людзям пад часовай абаронай. Вашае мясцовае самакіраванне таксама можа накіраваць вас у сацыяльныя службы.